Ustawy są czarne i białe. Życie kobiet to tysiąc odcieni szarości.

ISKRA ŚWIATŁA

A SPARK OF LIGHT

Jodi Picoult

Wydawnictwo Prószyński i S-ka

13/11/2018

5/5 ✰

Hugh McElroy nawet przez chwile nie pomyślał, że ten dzień będzie tak znacznie różnił się od poprzednich - a jednak. Policja otrzymuje wezwanie: do kliniki, oferującej pomoc kobietom wtargnął uzbrojony mężczyzna i przetrzymuje zakładników. Jako policyjny negocjator, Hugh udaje się na miejsce. Każde jego działanie dyktuje mu wieloletnie doświadczenie w pracy - zabezpieczenie terenu, zbieranie informacji, przygotowania do rozmowy z oprawcą. Jeden sms sprawia, że cała ta sprawa przestaje być podobna do innych. Kiedy Hugh dowiaduje się, że wśród zakładników jest Wren, jego piętnastoletnia córka, ziemia usuwa mu się spod nóg. Hugh nie ma pojęcia, po co Wren zjawiła się w ośrodku. Nie jest też świadomy, że w tej trudnej i przerażającej sytuacji, nastolatkę otaczają cudowni ludzie.

Gdy kogoś tracisz, ile czasu musi minąć, aby szczegóły zaczęły blednąć?

Jodi Picoult. W moim przypadku wystarczą te dwa słowa, żeby wiedzieć, że książka będzie świetna. Co więcej mogę powiedzieć akurat o tej? Może to, że gdybym dziś pisała post O co chodzi z Jodi Picoult? to Iskra światła bez wątpienia znalazłaby się w wyróżnionych przeze mnie książkach, zaraz obok Kruchej jak lód. Ta książka to opowieść o tym, że kiedy dziesięć osób patrzy na tę samą sprawę, mamy dziesięć różnych opinii. O tym, że nigdy, naprawdę nigdy, nie jesteśmy w stanie spojrzeć na świat z perspektywy innego człowieka.

Jeśli nie czytaliście jeszcze żadnej książki Jodi Picoult, musicie wiedzieć, że ona zawsze porusza trudne tematy. Iskra światła opowiada o aborcji i całym tym problemie niezrozumienia, jakie powstaje wokół tej sprawy. I wiecie, co jest w tej książce cudowne? Że to bez znaczenia, czy jest się zwolennikiem, czy przeciwnikiem aborcji - ta historia jest dla wszystkich. Obie strony mają w niej głos i stanowisko żadnej z nich nie jest przedstawione jako złe. Picoult nie wyraża w tej powieści swojego zdania, tylko milczy i słucha tego, co mówią bohaterowie. A ci są naprawdę różni, bo mamy tu pracowników kliniki, jej pacjentki, obrońców życia nienarodzonych, a nawet mężczyznę, który cierpi, bo nie było mu dane zostać dziadkiem. Każdy z nich ma w tej historii miejsce, by się wytłumaczyć.


Jak można się spodziewać po Picoult - i tym razem dostaliśmy wątek rodzicielstwa. Poznajemy Hugh, który jako samotny ojciec czuje się podwójnie odpowiedzialny za Wren. Chwila, w której dowiaduje się, że życie jego córki jest zagrożone, jest najgorszą z możliwych chwil. Mimo to, nie popada w panikę, która odebrałaby mu zdrowy rozsądek. Ma tylko jeden cel - chce ją uratować. Wie, że mógłby poświęcić dla niej wszystko, ale staje przed dylematem, czy życie Wren jest ważniejsze, niż życie pozostałych zakładników.

Ta historia opowiadana jest od końca. Jest przez to w pewien sposób chaotyczna. Najpierw dowiadujemy się, co się stało, a dopiero z biegiem czasu dowiadujemy się, jak do tego wszystkiego doszło. Prawda jest taka, że to może być denerwujące, ale ten zabieg był w tej książce konieczny. Dzięki niemu jesteśmy w stanie zauważyć wszystkie emocjonalne detale każdego z bohaterów. Dzięki temu jesteśmy w stanie zauważyć, że decyzja o usunięciu ciąży nigdy, naprawdę nigdy, nie jest łatwa, a jej następstwem nie jest ulga, ale ból. Poznawanie tego wszystkiego od tyłu tak naprawdę otwiera oczy.


Iskra światła to ból, smutek, rozpacz, strata, miłość. Iskra światła to problemy i związane z nimi odczucia. Iskra światła to emocje.
W tej historii tak naprawdę każdy bohater coś przegrał i wygrał jednocześnie. I każdy z nich w pewien sposób uświadamia czytelnikowi, że czasem nawet świadomy wybór prowadzi nie do sukcesu, ale porażki, z której trudno się otrząsnąć. Tych kilka osób, których historie krzyżują się w jednym miejscu, pokazuje, że świat pełen jest pułapek i trudnych decyzji, które są w stanie zmienić całe nasze życie.

Kiedy chronisz ukochaną osobę przed cierpieniem - zarówno gdy już cierpi, jak i kiedy dopiero ma cierpieć - to jak to nazwać: morderstwem czy miłosierdziem?

Jakiś czas temu (dokładnie tutaj) pisałam o tym, za co uwielbiam Jodi Picoult. Podałam nawet kilka przykładów jej książek, które do tej pory były moimi ulubionymi. Do tej pory, bo to się właśnie zmieniło. Nieważne, co pisałam wcześniej - Picoult nie napisała lepszej książki, niż Krucha jak lód. I zastanawia mnie tylko jedno: jakim cudem sięgnęłam po tę książkę tak późno?!

KRUCHA JAK LÓD

HANDLE WITH CARE

Jodi Picoult

Wydawnictwo Prószyński i S-ka

2010

5/5 ✰

Każdy rodzic marzy przede wszystkim o tym, by jego dziecko było zdrowe. Problem tkwi jednak w tym, że nie wszystkie marzenia się spełniają i to jedno niespełnione spośród miliona spełnionych spadło właśnie na Charlotte i Seana O'Keefe. Willow jest ich drugą córką. Od starszej siostry, Amelii, różni ją jednak nie tylko wiek, ale przede wszystkim fakt, że cierpi na osteogenesis imperfecta, czyli niezwykle rzadką, genetyczną chorobę, która charakteryzuje się tym, że dla Willow nawet przekręcenie się z boku na bok podczas snu grozi połamaniem kości.

Po kolejnym, dość poważnym wypadku, rodzice niespełna sześcioletniej Willow szukają pomocy u prawnika. Ten doradzam im, by pozwali o błąd w sztuce lekarskiej lekarza prowadzącego ciążę Charlotte. Odszkodowanie zapewniłoby ich córce lepsze życie. 

Jednym z problemów jest w tej sytuacji to, że Charlotte musiałaby przyznać się do tego, że gdyby wiedziała o chorobie Willow dużo wcześniej, usunęłaby ciążę. 

Drugim jest fakt, że lekarzem prowadzącym ciążę była Piper - najlepsza przyjaciółka Charlotte. 

Po obudzeniu poczułam w ustach dziwny, obcy smak, na pół słodki, na pół kwaśny; dopiero po kilku dniach dotarło do mnie, że tak po prostu smakuje nadzieja. 

Patrząc na tę książkę tak trochę technicznie muszę zaznaczyć to, co u Picoult po prostu uwielbiam: narracja pierwszoosobowa z różnych perspektyw. Przy historiach opowiadanych w ten sposób mam wrażenie, że wiem więcej, jestem bliżej bohaterów, mogę z pierwszej ręki dowiedzieć się o tym, co czują i myślą. Picoult zawsze dba o to, by głos w sprawie zabrały najważniejsze osoby. Tak samo jest tutaj. Tę historię opowiada przede wszystkim Charlotte, Sean i Amelia, jednak poza nimi jest jeszcze Piper i Marin, która jest prawnikiem.

Nie da się ukryć, że dzięki poznawaniu całej tej sprawy od kilku różnych bohaterów, poznaje się jednocześnie wszystkie uczucia i emocje, jakie im towarzyszą. A emocjami ta książka jest wręcz przeładowana. Jedną trzecią czytania spędziłam ze ściśniętym gardłem i łzami w oczach, bo nie umiałam poradzić sobie z tym, co czuję. A czułam niesamowite współczucie i prawie fizyczny ból. I myślałam sobie wtedy hej, przecież to tylko książka, ale ta myśl wywoływała drugą, która wrzeszczała mi w głowie, że może ta historia to faktycznie tylko książka, ale takie rzeczy, ta choroba - to dzieje się na świecie naprawdę. To istnieje. To jest też prawdziwe życie, z którym niektórzy muszą sobie jakoś radzić.

Czasem o bólu trzeba milczeć, bo nie da się go wypowiedzieć.

Dla mnie czymś, co w tej książce zdecydowanie było najważniejsze wbrew pozorom nie była choroba. Dla mnie tym czymś była miłość, mająca tak wiele postaci, że czasem chyba nawet ciężko to sobie wyobrazić. Odkrywamy tu miłość męża do żony i odwrotnie, siostry do siostry, przyjaciółki do przyjaciółki, ale przede wszystkim miłość rodziców do swojego dziecka. Ta ostatnia jest tu przedstawiona jako niesamowicie silna, potrafiąca przezwyciężyć wszystko, ale jednocześnie jako taka, która umie przez swoje zapatrzenie w jedną osobę i nieuwagę zniszczyć wszystko, co stanie jej na drodze. I w tym wszystkim dręczyło mnie kilka pytań. Czy jest czymś złym krzywdzenie ludzi, których kochamy, jeśli robimy to dla dobra osoby, którą również kochamy? Albo czy można kochać mniej lub bardziej w zależności od tego, kogo obdarzamy miłością, jeśli każda z nich ma inny wymiar i inną postać? Czy ból, jaki zadaje się osobom, które się kocha można wybaczyć?

Może tak to właśnie jest z tymi, których się kocha: strzelamy na oślep, a gdy okazuje się, że oberwał ktoś, kogo chcieliśmy chronić, jest już za późno. 

Naprawdę ciężko jest powiedzieć, że w Kruchej jak lód jest jakiś wątek, który jest ważniejszy od miłości Charlotte i Seana do Willow oraz jej ciężkiej choroby, ale zdecydowanie są tu wątki, które są równie ważne. Należy do nich bez wątpienia to, jak bardzo może różnić się miłość matki i miłość ojca do swojego dziecka i na jak bardzo różniących się od siebie stanowiskach może ich stawiać. Pojawia się też problem utrzymania w ryzach małżeństwa, które przechodzi kryzys. I to, czy bycie czyimś przyjacielem jest ważniejsze od bycia matką, a jeśli nie, to czy przyjaciel da radę wybaczyć to, że nie jest wyniesiony na piedestał. I jest też problem tego, że czasem człowiek nie ma podzielnej uwagi i nie potrafi skupić się na dwóch sprawach jednocześnie. To dotyczy głównie Amelii, która - choć starsza od Willow - nadal jest dzieckiem, potrzebującym opieki i uwagi, której w pewnej chwili nie otrzymuje od własnych rodziców. Ich pochłonięcie stanem zdrowia młodszej córki sprawia, że starsza zaczyna mieć poważne problemy ze sobą, uważając, że zupełnie nikomu, nie jest potrzebna, nawet rodzinie. Ostatnim ważnym wątkiem jest sprawa Marin, która w trakcie pomaganiu rodzinie O'Keefe szuka swojej biologicznej matki. 

Żyjemy w dużych domkach dla lalek, kompletnie nieświadomi tego, że w każdej chwili może pojawić się wielka dłoń i zmienić wszystko, co nas otacza, wszystko, do czego jesteśmy tak przywiązani. 

To wszystko, co napisałam o tej książce wydaje się niesamowicie smutne, wiem, ale ona właśnie taka jest - smutna. Sprawia, że człowiek ma ochotę płakać, aż wypłacze z siebie cały ból, który ta historia w nim wywołuje. A to wszystko boli tak cholernie mocno, że ciężko nad tym zapanować. Mimo to, nie wszystko kończy się źle. Powiedziałabym, że koniec tej książki jest taki.. prawdziwy. Niektóre sprawy kończą się negatywnie, żeby inne mogły mieć pozytywny koniec. Tak jak w realnym życiu. I to trochę rozwiązuje supły, pozwala by bolało trochę mniej, by można było z tym żyć.

Krucha jak lód to coś cudownego. Niektóre książki poruszają w sercu pojedyncze struny tak, że trudno jest przestać o nich myśleć, trudno o nich zapomnieć. Z tą książką jest jednak trochę inaczej. Ona nie poruszyła we mnie jakiejś pojedynczej struny.

Krucha jak lód poruszyła mnie w całości.

Ludzie zawsze mówią, że miłość jest najważniejsza na świecie. To nie tak, prawda? Ty wiesz i ja też to wiem, że kiedy się kogoś pokocha, wtedy cały świat staje się odrobinę ważniejszy. 

Jeśli myślisz o kimś, kogo kochałeś i straciłeś, to jakbyś z nim był. 

Reszta to szczegóły. 

Wydaje mi się, że większość osób się ze mną zgodzi, jeśli powiem, że każdy książkowy mol ma co najmniej jednego takiego autora, którego kocha całym sercem za każdą napisaną przez niego książkę. I ta miłość jest nie do ruszenia, choćby nie wiem co się stało.

Ja mam Jodi Picoult, która jest dla mnie totalną boginią książek obyczajowych. Nie, wróć. Ona jest dla mnie po prostu boginią, bez żadnych ram określających gatunek.

Picoult jest mistrzowska, tak po prostu. 

Zdążyłam zauważyć, że bardzo dużo ludzi ją kojarzy, przypisując jej łatkę tej autorki, która napisała świetną książkę: Bez mojej zgody. Znacie ją ze względu na film, no nie? Spoko, nie twierdzę, że to źle. Trochę tylko boli mnie serce, bo - pomimo tego, że to świetna książka - to nie jest to najlepsza powieść, jaka wyszła spod pióra Picoult. I piszę to z pełną odpowiedzialnością za swoje słowa, chociaż nie przeczytałam jeszcze wszystkich jej książek. 

Zaczęło się od książki, którą dostałam na święta, kiedy miałam 16 lat. Linia życia. I tu muszę przyznać się do mojego małego wówczas pojęcia o świecie, bo po przeczytaniu opisu tej książki zupełnie nie czułam się zachęcona do jej przeczytania. No bo co może być fajnego w opowieści o kobiecie, która opuszcza męża i dziecko, bo nie czuje się gotowa do roli matki? Nic. Sytuacja nie uległa zmianie nawet po przeczytaniu kilku pierwszych rozdziałów. Wtedy jeszcze nie wiedziałam, że książki Jodi po prostu takie są - trzeba się wgryźć w przedstawiony świat. Dzisiaj mam do Linii życia ogromny sentyment. Dziś mogę powiedzieć, że to jedna z lepszych książek, jakie czytałam. Obraz młodej dziewczyny, która dorastała bez matki, co skutkuje tym, że sama boi się nią zostać jest wykreowany tak niesamowicie dobrze, że ma się wrażenie, że ta dziewczyna naprawdę istnieje. Że żyje, mieszka obok nas, a my wcale nie czytamy o niej książki, bo to ona sama opowiada nam historię swojego życia. 

Zastanawiam się, czy wielkie tęsknoty mijają z wiekiem. Może dorastanie polega na tym, żeby skupić się na tym, co mamy?

Po Linii życia, w której ostatecznie się zakochałam, zaczęłam sięgać po kolejne książki Jodi. Czytając je zauważyłam pewną zależność, cechę, która je wszystkie łączyła. Picoult pisze o poważnych problemach. Opisuje je w sposób, który przemawia do czytelnika bez względu na jego płeć czy wiek. To było dla mnie zaskakujące. Oczywiście ja nie twierdzę, że jej książki są dobre dla dzieci, ale są zarówno dla młodzieży, jak i dorosłych. To była dla mnie nowość - takie zatarcie granicy między tym, co dla nastolatków, a tym, co dla dorosłych. To chyba sprawiło, że byłam coraz bardziej ciekawa tych książek.

A te problemy, o jakich pisze? Nie przesadzam pisząc, że są poważne. 

Strach przed byciem matką w Linii życia. Dobrze wszystkim znana śmiertelna choroba i próby radzenia sobie z nią w Bez mojej zgody. Granice, jakie jesteśmy w stanie pokonać dla osób, które kochamy w Deszczowej nocy. Molestowanie seksualne dzieci w W imię miłości. Poświęcanie się pracy, zaniedbując przy tym rodzinę, w Pół życia. Samobójstwo, śmierć dziecka i radzenie sobie z nią w Karuzeli uczuć. Szukanie matki, której nie ma przy córce w Już czas. Chęć posiadania dziecka w homoseksualnej rodzinie i bariery, jakie na to nie pozwalają w Tam gdzie ty. Radzenie sobie z przeszłością, która obfituje w straszne przeżycia w To, co zostało. Zgubienie się we własnym życiu i próba odnalezienia rodziny w Głosie serca. Toksyczna miłość i próba ratowania siebie i swoich najbliższych w Jak z obrazka - książce, którą ostatnio przeczytałam. 

Tyle mogę wam powiedzieć, bo właśnie te książki Jodi przeczytałam. Dla mnie, poza tymi problemami, które tu wymieniłam łączy je jeszcze jedna rzecz - wszystkie są cholernie dobre. I poza tym, o czym napisałam przy każdej z nich, warto wiedzieć też o tym, że to nie wszystko, co funduje nam Picoult! Każda z jej książek poza głównym wątkiem ma kilka tych pobocznych. I tu znów wielki ukłon w jej stronę - te mniej ważne wątki (chociaż nie jestem przekonana, czy mniej ważne to dobre określenie) są opisane w fenomenalny sposób.

Trzy miesiące temu powiedziałbym, że jeśli kogoś szczerze kochasz, musisz pozwolić mu odejść. Ale teraz (...) widzę, jak głęboko się myliłem. Jeśli kogoś naprawdę kochasz, musisz zrobić wszystko, żeby go zatrzymać. 

Nie było ściemy z tym, że nie umiem wybrać jednej, ulubionej książki Jodi, ale przyznam się, że kilka z nich wyjątkowo zapadło mi w pamięć. Z różnych powodów, ale stało się tak, że to właśnie tych kilka książek przychodzi mi na myśl jako pierwsze, kiedy myślę o twórczości tej autorki. 

Jeśli śledzicie moje czytelnictwo na pewno zdajecie sobie sprawę, że uwielbiam w książkach wątki wojenne. Nie byłabym więc sobą, gdybym nie wspomniała o To, co zostało. Nawet sobie nie wyobrażacie jak bardzo się ucieszyłam, kiedy dowiedziałam się, że Picoult wplotła II wojnę światową w jedną ze swoich książek.

Osiemnastoletnia Sage zaprzyjaźnia się ze starszym panem, szukając ukojenia po stracie matki. Prośba, jaką kieruje do niej pewnego dnia Josef jest szokująca: chce, by dziewczyna pomogła mu umrzeć. Tłumaczy się tym, że przez wiele lat podawał się za kogoś, kim nie jest. Opowiada o tym, co zrobił i przyznaje się, że był jedną z osób odpowiedzialną za masowe mordy Żydów. Jeśli dziewczyna pomoże mu umrzeć, będzie to akt miłosierdzia czy wymierzanie sprawiedliwości?

Bardzo spodobał mi się w tej książce motyw przeplatania czasów obecnych z czasami wojny, przy czym czasy wojenne opisywane były w niesamowicie rzetelny sposób. Jodi przedstawiła w tej książce nie tylko dramat ofiar wojny, ale również dramat tych osób, które czasami katami stawały się tylko dlatego, że musiały. 

Tam gdzie ty. Jeśli chodzi o książki Picoult, które do tej pory przeczytałam, mam wrażenie, że ta porusza najbardziej kontrowersyjny temat. Albo w sumie tematy. 

Zoe i Max postanawiają się rozstać po 9 latach małżeństwa i bezskutecznego starania się o dziecko. Po rozwodzie Max znajduje pocieszenie w kościele, Zoe natomiast - w ramionach innej kobiety. Razem ze swoją partnerką postanawiają założyć rodzinę, w czym w pewien sposób pomagają im wcześniejsze starania Zoe i jej męża o dziecko, przy których postawili na metodę in vitro. Nie wszystko jest jednak takie łatwe, na jakie wygląda, gdyż marzenie kobiet spotyka się z dezaprobatą społeczeństwa i kościoła, w tym także Maxa. 

Kościół, homoseksualizm i in vitro. Trzy tematy, które osobno wzbudzają wiele kontrowersji, tutaj zebrane w jednym miejscu. Wow! Jeśli szukacie czegoś mocnego w dobrym stylu to to jest właśnie Tam gdzie ty.

Głos serca to debiutancka powieść Jodi Picoult, chociaż w Polsce przed nią pojawiło się kilka innych. Muszę przyznać, ze ta książka zafascynowała mnie przede wszystkim narracją. Jodi ma w zwyczaju (co jest dla mnie ogromnym plusem) pisać książki z różnych perspektyw. Tutaj też tak było, ale jedna z bohaterek opowiadała tę historię.. od końca. Rozumiecie to? Spotkałam się wcześniej z książkami, w których sam prolog zdradzał zakończenie, ale opowiadanie historii od końca do początku? To było coś! Inne, ale takie.. fajne.
Kiedy Jane orientuje się, że jej mąż Oliver ignoruje nie tylko ją, ale również ich córkę Rebekę, postanawia zabrać nastolatkę i.. uciec. Jedzie z nią do swojego brata, prowadzona listami, które dla nich zostawił. Listy przywodzą na myśl wiele wspomnień, a dotarcie do celu - nowe przeżycia. Jednak w ślad za Jane i Rebeką rusza Oliver, który zdaje sobie sprawę, że w życiu są sprawy istotniejsze, niż jego pasja. 

Do tego grona muszą dołączyć książki, które Jodi napisała ze swoją córką. Te należą do zupełnie innego gatunku. Są raczej książkami dla dzieci, chociaż szczerze mówiąc ja nie byłam dzieckiem, kiedy je czytałam, a bardzo mi się podobały. Tutaj nie ma problemów dorosłych ludzi, tutaj jest dziewczyna zakochana w bohaterze książki, który żyje i próba wyciągnięcia go z jego własnej bajki. Sam pomysł na te książki jest intrygujący, ale muszę zwrócić uwagę na coś zupełnie innego - mądrość, jaka płynie z tych książek. Wiem, że to może dziwnie brzmi, szczególnie, że to książki dla dzieci, ale kurde, one naprawdę są mądre! To może wydawać się kretyńskie stwierdzenie, ale gdybym miała dzieci na pewno czytałabym im Z innej bajki i Po drugiej stronie kartki. Przyznaję się - to w tych książkach Picoult mam zaznaczonych najwięcej cytatów.

Jodi Picoult wkłada w swoje książki ogrom pracy i to naprawdę widać. Nie twierdzę, że te książki nie mają wad, bo prawda jest taka, że ilu jest czytelników tyle samo będzie mankamentów, jakie będą w stanie znaleźć w tych książkach, ale one mimo to są świetne. Chociaż nie w każdą czytelnik wgryzie się od pierwszych stron, to one zawsze są ciekawe na swój własny, oryginalny sposób. Poza tym widać w tych książkach też ogromną widzę, jaką autorka musi zdobyć, by pisać o tym ogromie przeróżnych spraw. Jeśli ktoś czytał choćby jedną jej książkę na pewno będzie wiedział o co mi chodzi, a jeśli nie to możecie mi wierzyć na słowo - jeśli ktoś w książce jest lekarzem będziecie wiedzieć wszystko o medycynie; jeśli jest pasjonatem wielorybów albo wilków będziecie wiedzieć wszystko o tych zwierzętach; jeżeli jest aktorem będziecie wiedzieć wszystko o byciu aktorem.
To jest właśnie Jodi Picoult. Rzetelna, poruszająca ważne kwestie, opisująca je z różnych perspektyw. Jest po prostu najlepsza!