- Każde uratowane życie jest powodem do dumy. - Dusia ośmieliła się odezwać.

- Każde utracone życie jest powodem do wstydu - zripostował.

PRAWDY I TAJEMNICE

Sylwia Trojanowska

Wydawnictwo Czwarta Strona

27/02/2019

5/5 ✰

Magda wysłuchała już wielu opowieści z przeszłości jej dziadka, jednak nadal nie zna całej prawdy. Najtrudniej mówić o tym, co najstraszniejsze i najbardziej przerażające, ale Ludwik w końcu znajduje w sobie siłę, by podzielić się tym z wnuczką. To wszystko jest dla Magdy bardzo trudne, jednak też w pewien sposób oczyszczające - w końcu wielka dziura, którą ma w sercu, powoli maleje. Poznając historię swojej rodziny, poznaje też siebie i swoją tożsamość. 

Przeczytałam Sekrety i kłamstwa w jedną noc i już wtedy wiedziałam, że druga część tej historii mnie nie zawiedzie. Byłam o tym przekonana. Kilka długich miesięcy czekałam na Prawdy i tajemnice, ciągle gdzieś z tyłu głowy mając tę cudowną historię Ludwika i Magdy. A kiedy już ją przeczytałam poczułam dokładnie to samo, co po przeczytaniu pierwszego tomu - że pochłonęłam tę książkę za szybko (znów) i że czeka mnie kolejnych kilka miesięcy męki czekania na kontynuację (znów). Ale jedno jest pewne - warto było czekać! I już teraz wiem, że warto czekać po raz kolejny.

Ta część dużo bardziej skupia się na historiach opowiadanych Magdzie przez dziadka. Ludwik sięga pamięcią wstecz, do najmroczniejszych dni swojego życia, a czytelnik, razem z jego wnuczką, ma szansę dowiedzieć się, jak narodziło się zło. Ujmujące w tym wszystkim jest też przedstawienie Szczecina, tak obrazowe i dokładne. Czytając to ma się taką świadomość, że historia Starkowskich może być fikcją, ale to miasto, ta wojna - to było naprawdę. Myślę, że spodoba się to nie tylko miłośnikom wątków wojennych.

Poza tym, te historie różnią się od tych, które słyszeliśmy od Ludwika w pierwszej części. Te z Prawd i tajemnic zawierają w sobie dużo więcej bólu, ciemności i zła. Niektóre z nich są naprawdę przerażające i zapadają w pamięć. I tylko jedno przychodzi mi w związku z tym na myśl: słowo prawda w tytule tej książki jest kluczem do jej zrozumienia. To wszystko to tylko z pozoru fikcja literacka, takie rzeczy się działy. Kiedyś, dawno temu. W czasach, do których my dzisiaj nie jesteśmy w stanie sięgnąć pamięcią, a jednak o nich pamiętamy.

Opowieści Ludwika to jedno, ale wiecie, ja zakochałam się w pierwszej części, dlatego że te straszne historie przeplatały się z codziennym życiem Magdy. Oczywiście, tu nie było inaczej. Z zapartym tchem śledziłam to, co działo się z Jakubem, szczególnie po tym, co stało się na samym końcu pierwszego tomu - jeśli to czytaliście, wiecie co mam na myśli.
A tak przy okazji to właśnie zdałam sobie sprawę, że Sylwia Trojanowska jest mistrzynią w wywoływaniu u czytelnika migotania przedsionków i to na sam koniec książki! Jeśli myśleliście, że Sekrety i kłamstwa skończyły się niesamowicie zagadkowo, to mogę powiedzieć tylko jedno - czytając Prawdy i tajemnice przeżyjecie to jeszcze raz.

Cóż więcej mogłabym dodać? Nie wiem. I to nie dlatego, że nic nie przychodzi mi do głowy - wręcz przeciwnie. Bez przerwy zastanawiam się, co będzie dalej, co może się stać. Jakie będzie zakończenie historii, w której główną rolę odgrywają więzy łączące dziadka i wnuczkę? Co wydarzy się między Magdą i Jakubem? Czy Ludwika i Ewę połączy coś więcej niż przyjaźń? Ja się nie mogę tego doczekać, naprawdę!
Prawdy i tajemnice to cudowna książka. Naprawdę, ona jest po prostu piękna.

Za egzemplarz dziękuję Wydawnictwu Czwarta Strona.

- Miłość jest najważniejsza - powiedziała z mocą. - Wierzyłam w życiu w wiele spraw. W walkę, wolność, słuszność swoich wyborów. I równie często wątpiłam. Nigdy jednak nie przestałam wierzyć w miłość. Dlatego przetrwałam.

Przeszłość wpływa na teraźniejszość. Ale jej nie tworzy. Tworzysz ją ty. Tylko ty. Swoim zachowaniem, słowami i myślami. 

SEKRETY I KŁAMSTWA

Sylwia Trojanowska

Wydawnictwo Czwarta Strona

22/08/2018

5/5 ✰

Miłość pokazuje nam, kim chcemy być. Wojna pokazuje, kim jesteśmy. 

SŁOWIK 

THE NIGHTINGALE 

Kristin Hannah 

Wydawnictwo Świat Książki 

2016 

4,5/5 ✰

Isabelle i Vianne. Dwie siostry, dla których los nie był łaskawy, a one - nie umiejąc znaleźć wsparcia w sobie nawzajem - musiały sobie z tym radzić w pojedynkę. Kiedy w 1940 roku do Francji wkracza niemiecka armia im obu przychodzi mierzyć się z tym na własny sposób.

Isabelle wkracza do ruchu oporu. Vianne, której mąż zostaje powołany do walki na froncie, musi przyjąć pod swój dach wroga.

Obie walczą o przetrwanie, jednak o przetrwanie w innym wymiarze. Isabelle walczy o Francję, Vianne o swoją rodzinę. Łączy je tylko jedno: chęć życia, wolności i przede wszystkim - miłości.

Trudno było żegnać się z ludźmi, gdy nie było pewności, czy się ich jeszcze kiedyś zobaczy.

Jeśli ktoś z Was czytał moją recenzję książki Czerń i purpura to wiecie, że ta książka mnie wewnętrznie złamała i nie mogłam się po niej pozbierać. W sumie jeśli mam być szczera to nadal nie mogę... Po części spowodowane jest to książką i historią samą w sobie, ale w dużej mierze też tym, że to opowieść oparta na faktach. A teraz jeszcze to - Słowik, który również inspirowany jest prawdziwymi wydarzeniami, przez jakie przeszła Andrée de Jongh. Znów wypłakałam całą wodę z organizmu!

Chociaż książka jest typowo wojenna to przeplatają się tu wydarzenia wojenne i te, które wydarzyły się pięćdziesiąt lat później. To właśnie od nich zaczyna się książka. Poznajemy jedną z sióstr, chociaż właściwie aż do ostatniego rozdziału nie wiemy którą. Przez całe pięćset stron tej książki zmieniałam zdanie co do tego, o którą z nich chodzi, jednocześnie błagając niewiemkogo, żeby obie przeżyły. 

Muszę przyznać, że ta książka bardzo różni się od innych książek wojennych, jakie do tej pory czytałam. Nie chodzi nawet o to, że jej akcja dzieje się we Francji, ale o to, że mówi o działaniach podziemia. Nie znajdziecie tu opisów walk, które zbierały krwawe żniwo, ale nie łudźcie się, że ta historia nie obfituje w ofiary. Dokładnie poznajemy tu cały proces podrabiania dokumentów, ukrywania się i ukrywania swojej prawdziwej tożsamości dla swojego dobra i bezpieczeństwa rodziny. Jednak to nie jedyna rzecz, która wyróżnia tę książkę spośród innych. Jest jedna rzecz, a mianowicie - miłość. 

- Isabelle wydaje się nie do złamania. Na zewnątrz to czysta stal, a w środku serce miękkie jak wosk. Nie zrań jej, to chcę powiedzieć. Jeżeli jej nie kochasz...

- Kocham.

Vianne przyjrzała mu się badawczo.

- A ona o tym wie?

- Mam nadzieję, że nie.

Czytaliście kiedyś miłosną historię, która była niesamowicie trudna, bo bohaterowie nie żyli w normalnym świecie, ale tym wojennym? Tutaj miłość kobiety i mężczyzny schodzi na dalszy plan. Najważniejsza jest miłość między siostrami. Jest ona trudna, jednak głęboka, chociaż obie siostry przekonują się o tym dopiero w najgorszych momentach życia. Szukają drogi do siebie nawzajem i stają przy tym przed bardzo trudnym wyzwaniem - muszą naprawić swoją rodzinę właśnie w czasie wojny, mając przy tym świadomość, że inna wojna była powodem jej rozpadu.

Miłość. Była początkiem i końcem wszystkiego, fundamentem, sufitem i powietrzem pomiędzy nimi.

Jest jeszcze coś, co mnie poruszyło. Tak, to chyba dobre słowo. A mianowicie - udział kobiet w wojnie. Chociaż podświadomie ludzie wiedzą, że wojna nigdy nie wyglądała tak, że mężczyźni szli walczyć, a kobiety czekały na nich w domu z obiadem, to dopiero w chwili, kiedy czyta się o tym, co chciały lub co musiały robić, tak naprawdę otwiera oczy. Isabelle i Vianne są tego przykładem.

Ważne jest tu też to, jak bardzo niemieccy żołnierze bagatelizowali kobiety, myśląc, że żadna z nich nie byłaby w stanie walczyć. Bo to, co one robiły to również była walka.

Złamane serce boli tak samo podczas wojny i pokoju.

Słowa są takie tanie, kiedy wiadomo, że nie będzie dalszego ciągu. 

ESESMAN I ŻYDÓWKA 

Justyna Wydra 

Wydawnictwo Zysk i S-ka 

2015 

4/5 ✰

Debora Singer nie ma zamiaru umrzeć w obozie koncentracyjnym. Kiedy w kwietniu 1943 roku dostaje się do jednego z wagonów, wiozących krakowskich Żydów do Auschwitz, bierze sprawy w swoje ręce i razem z kilkorgiem innych ludzi wyskakuje z pędzącego pociągu. Ze skręconą kostką, przez którą nie może chodzić, ukrywa się w lesie. Zupełnie nie spodziewa się ratunku, jednak sprzyja jej szczęście. A właściwie szczęście w nieszczęściu, gdyż jej wybawieniem okazuje się być esesman, Bruno Kramer. 

Bruno nie zabija Debory, jak zrobiłby to każdy Niemiec i ma ku temu dwa powody. Po pierwsze - brzydzi się tym, co jego naród robi innym ludziom. Po drugie - kilka lat wcześniej to właśnie Debora uratowała mu życie.

Kiedy Debora ratowała Brunona żadnemu z nich nie przeszło nawet przez myśl, że kiedyś znów się spotkają. Kiedy Bruno ratował Deborę wyglądało to podobnie. Jednak życie jest nieprzewidywalne.

Miłosne historie dziejące się w czasie wojny są w pewien sposób urzekające. Ta z pewnością taka jest.

W Brunonie i Deborze czytelnik zakochuje się w zasadzie od pierwszej chwili, chociaż zupełnie inaczej jest z ich miłością. Ich miłość rodzi się powoli, rozkwita między nimi, chociaż w tamtych czasach każdy powiedziałby im, że to niemądre, może nawet niemożliwe. Oni udowadniają, że dla miłości nie ma rzeczy niemożliwych.

Przeczytałam tę książkę w jeden wieczór. Historia Brunona i Debory wciąga bez reszty. Na te kilka godzin, które spędza się z Esesmanem i Żydówką nie istnieje nic innego, naprawdę zupełnie nic innego. Jest tylko wojna i dwójka osób pochodzących z zupełnie innych światów, których połączyła głęboka miłość. 

Warto jest zwrócić tu też uwagę na styl autorki. Osobiście uważam, że to naprawdę coś niesamowitego napisać książkę o takiej tematyce w tak lekki sposób, nie omijając jednocześnie realiów wojny. Odnośnie stylu muszę zwrócić uwagę na jeszcze jedną rzecz, a mianowicie przeplatanie się narracji trzecioosobowej z narracją Brunona i Debory. Coś niesamowitego! Zdecydowanie dzięki temu zabiegowi mogłam przeżyć najlepszy moment tej książki, a mianowicie słowa Dobory, które chyba tylko w swoich myślach skierowała do Brunona.

Pamiętasz tamto nasze spotkanie, Bruno? (...) Czy to wtedy się we mnie zakochałeś?

Esesman i Żydówka to kolejna książka, która trafia na listę moich ulubionych.

Na koniec mogę napisać jeszcze tylko tyle, że podtytuł tej książki to najprostsze określenie tego, co w książkach kocham - wojna i miłość. I właśnie dzięki temu połączeniu ta książka jest kolejną, która zapisała się w moim sercu.

Bóg jest miłością i wszystko, co zostanie uczynione z miłości, jest zawsze ponad złem. 

CZERŃ I PURPURA 

Wojciech Dutka 

Wydawnictwo Albatros 

2013 

5/5 ✰

Franz Weimert jest młodym esesmanem, który nadzoruje pracę więźniów w magazynach Auschwitz. Jego sumienie nie pozwala mu zapomnieć o tym, ile zła wyrządza innym ludziom w tym strasznym miejscu, jednak to nie sprawia, że przestaje wykonywać powierzane mu zadania i rozkazy. Pamięta ciągle o tym, że nikt nie zmuszał go do wstąpienia w szeregi SS, a następnie do pracy w obozie koncentracyjnym.

Jednak są też ludzie, którzy do Auschwitz nie trafili z własnego wyboru. Milenę Zinger do obozu sprowadza jej żydowskie pochodzenie. Kiedy jedna z kapo obiera sobie Milenę za cel i za wszelką cenę chce pozbawić Żydówkę życia, ta trafia na urodziny Franza Weimerta jako śpiewaczka, którą była zanim jej życie zmieniło się w piekło.

To wydarzenie na zawsze zmienia życie ich obojga.
Dzięki niemu oboje unikają śmierci - Franz tej duchowej, Milena tej fizycznej.

Zanim wkraczamy wraz z bohaterami w okrutne mury Auschwitz, poznajemy Franza i Milenę jako nastolatków, dopiero odkrywających świat i prawdziwe życie. Wnikliwie poznajemy ich przemyślenia, odczucia i wszystkie przeżycia, które ich spotykają. Dokładnie widzimy proces, w którym dorastają i stają się takimi ludźmi, jakimi są w momencie ich spotkania. To wszystko, w późniejszej części powieści, pozwala nam rozumieć, dlaczego zachowują się tak a nie inaczej, co kieruje wyborami, których dokonują, tłumiąc w sobie uczucia związane z przebywaniem w obozie. Jesteśmy świadkami tego jak duży wpływ ich dzieciństwo i dorastanie miały na to, jakimi ludźmi się stali.

To nie jest książka o szczęśliwej miłości w trudnych czasach, chociaż Franz pokochał Milenę bardzo głęboko. To nie jest książka o jakimkolwiek szczęściu. Ta książka to przede wszystkim ból, przerażenie i smutek. Możecie mi wierzyć, że tylko to czułam podczas czytania. Momenty, które pozbawione były rozpaczy wywoływały u mnie uśmiech, ale niestety nie był uśmiechem szczęścia. Uśmiechałam się przez łzy. W dodatku były to tak rzadkie chwile, że mogłabym je policzyć na palcach jednej ręki, a tych i tak pewnie byłoby za dużo.

Czytałam dużo książek, które miały wojenną otoczkę. Żadna z nich nie wdarła się z moje myśli aż tak bardzo i żadna nie wstrząsnęła moim światem aż tak mocno. Czytać o tym ile osób straciło przez wojnę życie to jedno, ale czytanie o tym, przez co musieli przechodzić, zanim je stracili to zupełnie inny poziom wewnętrznego współczucia i przeżywania rozpaczy. Wydaje się, że człowiek nie powinien nigdy tak myśleć, ale w niektórych momentach czytania nachodziły mnie myśli, że lepiej jest umrzeć, niż zostać odczłowieczonym.

Właśnie to opisane jest w tej książce - odczłowieczanie ludzi.

Auschwitz to straszne miejsce. Jestem przekonana, że każdy wie mniej więcej co się tam działo. Z tym, że to mniej więcej jest tu kluczowe. Wiedząc o tym miejscu tylko zdawkowe informacje da się normalnie żyć. Wiedząc to, co wie człowiek, który przeczytał książkę Czerń i purpura to normalne życie nie jest takie łatwe, bo autor naprawdę się postarał - zarówno z ilością informacji, jakie przekazał, jak i z samym ich opisem.

Czytając tę książkę płakałam wiele razy, jednak najbardziej dopiero wtedy, kiedy ją skończyłam. Kilka ostatnich stron poświęconych jest na wyjaśnienie, że ta historia wydarzyła się naprawdę, że to nie fikcja literacka. I wbrew pozorom nie chodzi tu o Auschwitz, ale o bohaterów.

Franz Wunsch i Helena Citronova. To właśnie ich los postanowił przybliżyć ludziom Wojciech Dutka. I chociaż jest to naprawdę straszna i pełna cierpienia opowieść to jestem mu za to wdzięczna.

Czerń i purpura złamała mi serce.

Z każdą kolejną stroną słyszałam jak roztrzaskiwało się na kolejne kawałki. Jednak najgorsze jest wrażenie, że nic nie będzie w stanie go już poskładać. Za każdym razem, kiedy będę starała się przekonać samą siebie, że to tylko książka, gdzieś z tyłu głowy ciągle będzie kołatała się myśl, że to kłamstwo, bo to wszystko wydarzyło się kiedyś naprawdę.

Franz i Milena.

Esesman i Żydówka.

Kat i Ofiara.