Kiedy chronisz ukochaną osobę przed cierpieniem - zarówno gdy już cierpi, jak i kiedy dopiero ma cierpieć - to jak to nazwać: morderstwem czy miłosierdziem?

Jakiś czas temu (dokładnie tutaj) pisałam o tym, za co uwielbiam Jodi Picoult. Podałam nawet kilka przykładów jej książek, które do tej pory były moimi ulubionymi. Do tej pory, bo to się właśnie zmieniło. Nieważne, co pisałam wcześniej - Picoult nie napisała lepszej książki, niż Krucha jak lód. I zastanawia mnie tylko jedno: jakim cudem sięgnęłam po tę książkę tak późno?!

KRUCHA JAK LÓD

HANDLE WITH CARE

Jodi Picoult

Wydawnictwo Prószyński i S-ka

2010

5/5 ✰

Każdy rodzic marzy przede wszystkim o tym, by jego dziecko było zdrowe. Problem tkwi jednak w tym, że nie wszystkie marzenia się spełniają i to jedno niespełnione spośród miliona spełnionych spadło właśnie na Charlotte i Seana O'Keefe. Willow jest ich drugą córką. Od starszej siostry, Amelii, różni ją jednak nie tylko wiek, ale przede wszystkim fakt, że cierpi na osteogenesis imperfecta, czyli niezwykle rzadką, genetyczną chorobę, która charakteryzuje się tym, że dla Willow nawet przekręcenie się z boku na bok podczas snu grozi połamaniem kości.

Po kolejnym, dość poważnym wypadku, rodzice niespełna sześcioletniej Willow szukają pomocy u prawnika. Ten doradzam im, by pozwali o błąd w sztuce lekarskiej lekarza prowadzącego ciążę Charlotte. Odszkodowanie zapewniłoby ich córce lepsze życie. 

Jednym z problemów jest w tej sytuacji to, że Charlotte musiałaby przyznać się do tego, że gdyby wiedziała o chorobie Willow dużo wcześniej, usunęłaby ciążę. 

Drugim jest fakt, że lekarzem prowadzącym ciążę była Piper - najlepsza przyjaciółka Charlotte. 

Po obudzeniu poczułam w ustach dziwny, obcy smak, na pół słodki, na pół kwaśny; dopiero po kilku dniach dotarło do mnie, że tak po prostu smakuje nadzieja. 

Patrząc na tę książkę tak trochę technicznie muszę zaznaczyć to, co u Picoult po prostu uwielbiam: narracja pierwszoosobowa z różnych perspektyw. Przy historiach opowiadanych w ten sposób mam wrażenie, że wiem więcej, jestem bliżej bohaterów, mogę z pierwszej ręki dowiedzieć się o tym, co czują i myślą. Picoult zawsze dba o to, by głos w sprawie zabrały najważniejsze osoby. Tak samo jest tutaj. Tę historię opowiada przede wszystkim Charlotte, Sean i Amelia, jednak poza nimi jest jeszcze Piper i Marin, która jest prawnikiem.

Nie da się ukryć, że dzięki poznawaniu całej tej sprawy od kilku różnych bohaterów, poznaje się jednocześnie wszystkie uczucia i emocje, jakie im towarzyszą. A emocjami ta książka jest wręcz przeładowana. Jedną trzecią czytania spędziłam ze ściśniętym gardłem i łzami w oczach, bo nie umiałam poradzić sobie z tym, co czuję. A czułam niesamowite współczucie i prawie fizyczny ból. I myślałam sobie wtedy hej, przecież to tylko książka, ale ta myśl wywoływała drugą, która wrzeszczała mi w głowie, że może ta historia to faktycznie tylko książka, ale takie rzeczy, ta choroba - to dzieje się na świecie naprawdę. To istnieje. To jest też prawdziwe życie, z którym niektórzy muszą sobie jakoś radzić.

Czasem o bólu trzeba milczeć, bo nie da się go wypowiedzieć.

Dla mnie czymś, co w tej książce zdecydowanie było najważniejsze wbrew pozorom nie była choroba. Dla mnie tym czymś była miłość, mająca tak wiele postaci, że czasem chyba nawet ciężko to sobie wyobrazić. Odkrywamy tu miłość męża do żony i odwrotnie, siostry do siostry, przyjaciółki do przyjaciółki, ale przede wszystkim miłość rodziców do swojego dziecka. Ta ostatnia jest tu przedstawiona jako niesamowicie silna, potrafiąca przezwyciężyć wszystko, ale jednocześnie jako taka, która umie przez swoje zapatrzenie w jedną osobę i nieuwagę zniszczyć wszystko, co stanie jej na drodze. I w tym wszystkim dręczyło mnie kilka pytań. Czy jest czymś złym krzywdzenie ludzi, których kochamy, jeśli robimy to dla dobra osoby, którą również kochamy? Albo czy można kochać mniej lub bardziej w zależności od tego, kogo obdarzamy miłością, jeśli każda z nich ma inny wymiar i inną postać? Czy ból, jaki zadaje się osobom, które się kocha można wybaczyć?

Może tak to właśnie jest z tymi, których się kocha: strzelamy na oślep, a gdy okazuje się, że oberwał ktoś, kogo chcieliśmy chronić, jest już za późno. 

Naprawdę ciężko jest powiedzieć, że w Kruchej jak lód jest jakiś wątek, który jest ważniejszy od miłości Charlotte i Seana do Willow oraz jej ciężkiej choroby, ale zdecydowanie są tu wątki, które są równie ważne. Należy do nich bez wątpienia to, jak bardzo może różnić się miłość matki i miłość ojca do swojego dziecka i na jak bardzo różniących się od siebie stanowiskach może ich stawiać. Pojawia się też problem utrzymania w ryzach małżeństwa, które przechodzi kryzys. I to, czy bycie czyimś przyjacielem jest ważniejsze od bycia matką, a jeśli nie, to czy przyjaciel da radę wybaczyć to, że nie jest wyniesiony na piedestał. I jest też problem tego, że czasem człowiek nie ma podzielnej uwagi i nie potrafi skupić się na dwóch sprawach jednocześnie. To dotyczy głównie Amelii, która - choć starsza od Willow - nadal jest dzieckiem, potrzebującym opieki i uwagi, której w pewnej chwili nie otrzymuje od własnych rodziców. Ich pochłonięcie stanem zdrowia młodszej córki sprawia, że starsza zaczyna mieć poważne problemy ze sobą, uważając, że zupełnie nikomu, nie jest potrzebna, nawet rodzinie. Ostatnim ważnym wątkiem jest sprawa Marin, która w trakcie pomaganiu rodzinie O'Keefe szuka swojej biologicznej matki. 

Żyjemy w dużych domkach dla lalek, kompletnie nieświadomi tego, że w każdej chwili może pojawić się wielka dłoń i zmienić wszystko, co nas otacza, wszystko, do czego jesteśmy tak przywiązani. 

To wszystko, co napisałam o tej książce wydaje się niesamowicie smutne, wiem, ale ona właśnie taka jest - smutna. Sprawia, że człowiek ma ochotę płakać, aż wypłacze z siebie cały ból, który ta historia w nim wywołuje. A to wszystko boli tak cholernie mocno, że ciężko nad tym zapanować. Mimo to, nie wszystko kończy się źle. Powiedziałabym, że koniec tej książki jest taki.. prawdziwy. Niektóre sprawy kończą się negatywnie, żeby inne mogły mieć pozytywny koniec. Tak jak w realnym życiu. I to trochę rozwiązuje supły, pozwala by bolało trochę mniej, by można było z tym żyć.

Krucha jak lód to coś cudownego. Niektóre książki poruszają w sercu pojedyncze struny tak, że trudno jest przestać o nich myśleć, trudno o nich zapomnieć. Z tą książką jest jednak trochę inaczej. Ona nie poruszyła we mnie jakiejś pojedynczej struny.

Krucha jak lód poruszyła mnie w całości.

Ludzie zawsze mówią, że miłość jest najważniejsza na świecie. To nie tak, prawda? Ty wiesz i ja też to wiem, że kiedy się kogoś pokocha, wtedy cały świat staje się odrobinę ważniejszy. 

DOM PEŁEN SŁOŃCA

Karolina Wilczyńska

Wydawnictwo Czwarta Strona

2017

4/5 ✰

Sylwia i jej partner nie umieją sobie poradzić z tym, że ich związek przechodzi kryzys, a zadania wcale nie ułatwiają im ich rodziny. Kiedy Sylwia trafia do Jagodna odnajduje w nim trochę spokoju, który pozwala jej spojrzeć na swój związek obiektywnie. Cała reszta mieszkańców Jagodna zmaga się w tym czasie ze swoimi, większymi lub mniejszymi, problemami. Pomagają sobie nawzajem i starają się, by ich życie było coraz lepsze, nie zapominając też o tym, by dodać otuchy Sylwii.

Nadal nie wiem jak to możliwe - mimo faktu, że to szósta część serii (o której pisałam już tutaj), ja nadal nie jestem znudzona. Wręcz przeciwnie, kiedy tylko skończyłam czytać Dom pełen słońca, zaczęłam tęsknić za bohaterami. Nie wspominając już o tym, że ta część została, tak jak poprzednie, urwana w środku akcji, co jest dość problematyczne, bo z jednej strony jest takie super, będzie następna część!, a z drugiej jest co takiego?! przecież ja muszę już teraz wiedzieć co się tam stało.

Karolina Wilczyńska i tym razem nie zawiodła. Klimat Jagodna zdecydowanie zachowany, ta sama lekkość czytania i tak samo wciągająca jak poprzednie części, czyli wszystko, co najlepsze jest. Nowi bohaterowie wkraczają z przejmującą i pełną tajemnic i zawiłości historią, którą od razu chce się poznać. Poza tym to znów coś nietypowego. Razem z nową bohaterką pojawia się problem, który występuje nie tylko w książkach, ale też w codziennym życiu. Zresztą tak samo jest z innymi osobami.
Cały fenomen Stacji Jagodno to właśnie to, że autorka potrafi pisać o problemach, z jakimi spotykają się wszyscy w codziennym życiu, robiąc to w tak przystępny i prosty sposób, że czytelnikowi nie tylko fajnie się to czyta, ale nagle wydaje się, że każdy problem ma jakieś proste rozwiązanie, które wystarczy znaleźć.

Jedyną rzeczą, do której mogłabym się przyczepić (chociaż i tak nie nazwałabym tego minusem) to to, że zabrakło mi w tej części kilku bohaterów, których bardzo lubię. No ale nie ma się co dziwić, bo trochę się ich już nazbierało przez te sześć części i gdyby w każdej z nich mieli się pojawiać dokładnie wszyscy to te książki nie miałyby końca. A poza tym to dzięki temu te książki są jeszcze bardziej wiarygodne. Nie lubię takich sytuacji w książkach, kiedy wszyscy, dosłownie wszyscy, którzy w nich występują nagle mają problemy i ich świat wali się w gruzy. To, że tutaj niektórzy bohaterowie mają fajne życie, przez co właśnie nie są zbyt często wspominani, robi z nich takich normalnych ludzi i to jest mega fajne.

W Domu pełnym słońca bohaterowie, którzy pojawili się dopiero w tej części, bardzo przypadli mi do gustu. Historia ich związku i tego, jakie zamieszanie w ich życie wprowadziła najbliższa rodzina była przedstawiona w taki sposób, że nie sposób było nie uwierzyć, że takie rzeczy dzieją się naprawdę. Zresztą, tutaj wszystko jest tak przedstawione.
Stacja Jagodno jest super, naprawdę. Tutaj, mimo tylu części nie ma się wrażenia, że to było pisane na siłę i to jest dla mnie fenomenalne. Tutaj wszystko jest w punkt!

Wy, młodzi, myślicie, że każdy z was jest pępkiem świata, że każdy wasz problem to wojna światowa. Że wszystko kręci się dookoła tych waszych problemów. (...) I tak sobie myślę, że gdybyście wzięli całą tę siłę, którą zużywacie na to zapieprzanie, na to przejmowanie się, na pierdolenie o tym przejmowaniu na lewo i prawo, na to całe hałasowanie, to może nawet byście coś stworzyli, może nawet byście coś wymyślili. 

Okej, no więc Żulczyk. Z Żulczykiem to jest u mnie tak, że ja go uwielbiam od momentu, w którym pochłonęła mnie bezdenna otchłań internetu i znalazłam w niej cytaty ze Zrób mi jakąś krzywdę. Po przeczytaniu całości zakochałam się w tej książce, dlatego nie było dla mnie niczym dziwnym, że po jakimś czasie sięgnęłam po Ślepnąc od świateł. Hm, no i z tą książką jest tak, że ona zachwiała moim życiem. Totalnie przepadłam przy czytaniu i nie mogłam uwierzyć, że można napisać coś tak dobrego. I tak sobie teraz myślę, że skoro o Ślepnąc od świateł mówię, że to książka, która zachwiała moim życiem, to Wzgórze psów... Wzgórze psów wywołało w moim życiu jakieś cholerne trzęsienie ziemi, zwaliło z nóg i sprawiło, że odkąd skończyłam ją czytać, mentalnie ciągle siedzę z rozdziawioną buzią i myślę na okrągło ja pieprzę! co tam się stało? co to w ogóle było?!

WZGÓRZE PSÓW

Jakub Żulczyk

Wydawnictwo Świat Książki

2016

5/5 ✰

Zybork to małe miasteczko na mazurach, do którego, po latach życia w Warszawie, wraca Mikołaj. Zabiera ze sobą swoją żonę, Justynę, planując, że kiedy tylko odbiją się finansowo, mieszkając u jego ojca, wrócą do Warszawy, do swojego - z pozoru - normalnego życia. Jednak kiedy są już na miejscu okazuje się, że małżeństwo Mikołaja i Justyny wcale nie jest dobre. Poza tym do Mikołaja wraca przeszłość i wszystko to, co spotkało jego ówczesną dziewczynę, Darię. Przekonuje się na własnej skórze, że da się opuścić Zybork, ale Zybork nigdy nie opuści człowieka, który raz w nim był.

Myślę o tym, że prawdziwa dorosłość to stan, w którym nikomu nie ufasz, mówisz tylko prawdę, czujesz bez przerwy na języku gorzki smak.

Pierwsze słowo, jakie przychodzi mi do głowy, kiedy myślę o tej książce to - mocna! Ta książka jest zdecydowanie mocna. I mroczna. Mroczna tak samo jak Zybork. Tak samo jak bohaterowie. I jest w niej coś takiego, co wciąga bez reszty. Chociaż szczerze mówiąc, wydaje mi się, że to nie jest książka dla każdego. Głównie dlatego, że jest specyficzna w jakiś psychodeliczny sposób. Serio, szczególnie przy końcówce cały czas miałam wrażenie, że to jakaś psychoza. I chyba nie bez powodu Żulczyk umieścił w Zyborku miejsce, które miało właśnie taką nazwę - Psychoza. Istnieje nawet prawdopodobieństwo, że większość z was stwierdzi, że to chłam. Bo psychoza, bo historia jakby taka naciągana i nierealna, bo język. Ja mam to szczęście, że lubię takie klimaty. Lubię ten żulczykowy brak jakiegokolwiek owijania w bawełnę.

Widziałam, że dużo osób zarzuca tej książce brak korekty. No nie, to zupełnie nie jest tak, chociaż muszę przyznać, że rozumiem skąd takie wrażenie. Narracja zmienia się z rozdziału na rozdział. Poza opowieścią z perspektywy Mikołaja i Justyny, jest też kilka rozdziałów, których narratorami są inni (nie mniej ważni) bohaterowie. I każda z tych osób opowiada tę historię inaczej, na swój sposób. Czasem nawet pijany, albo zaćpany. Czasem zdania ciągną się na pół akapitu, a czasem są urwane w połowie. Poza tym jeszcze język, który zdecydowanie nie jest ozdabiany brokatowymi długopisami, ale jest dosadny, brudny i pełen przekleństw i mamy to! To właśnie robi robotę. 

Człowiek nigdy nie wie, czy ma przed sobą jakąś przyszłość, czy nie. Wiedziała, że to koniec. Nie szliśmy wtedy za rękę, już wiem dlaczego - nie chciała zabierać mnie ze sobą tam, gdzie miała iść.

Akcja rozgrywa się tutaj dwutorowo. Mamy obecne życie Mikołaja i retrospekcje do czasu, kiedy był z Darią. Historia z Darią odgrywa tu kluczową rolę. To, co się stało siedemnaście lat temu, nadal nie daje Mikołajowi wrócić do życia. Zupełnie jakby czas zatrzymał się w miejscu, a on nigdy nie przestał mieć nastu lat. Jego problem polega na tym, że nie zdaje sobie z tego sprawy, dopóki nie uświadamia mu tego jego ojciec i brat, Grzesiek. Dopiero wtedy otwiera oczy i staje się prawdziwym mężczyzną. Paradoks jest taki, że dopóki był zagubiony, ja go lubiłam. Współczułam mu tego wszystkiego, co mu się przytrafiło i naprawdę go lubiłam. I to zmieniło się diametralnie w jedną noc, w którą razem z Grześkiem postanowili rozprawić się ze starymi sprawami. Postanowili znaleźć sprawiedliwość w pełnym niesprawiedliwości Zyborku. 

Sam tytuł tej książki, Wzgórze psów, to trochę metafora. No a przynajmniej tak mi się wydaje. W Zyborku jest Wzgórze Psów. To takie wzniesienie w lesie, gdzie zakopywało się zdechłe psy. W pewnym momencie dla Mikołaja te psy kojarzą się ze złem, które może zostać pogrzebane na wzgórzu. To właśnie tam postanawia rozprawić się ze złem swojego życia, pogrzebać swoje psy.

Czuję niesprawiedliwość. Tak, niesprawiedliwość to emocja. To niezmiernie konkretne uczucie. Zaczyna się w gardle bólem przypominającym połknięcie gwoździa.

Wzgórze psów to trochę tarzanie się w błocie. Ta historia właśnie taka jest - brudna. Chwilami, kiedy ją czytałam, nie mogłam oprzeć się wrażeniu, że chociaż Zybork nie istnieje, to w Polsce jest mnóstwo takich Zyborków. Całych miast, albo dzielnic, które też są tak brudne, że nie da się w nich mieszkać, bo to niszczy, bo to zmusza do tarzania się w błocie. 

To specyficzna książka. Taka właśnie psychoza. Mam wrażenie, że to słowo - psychoza - oddaje całe jej wnętrze. Z niej aż wylewa się całe zło, jakie może wydarzyć się w jednym miejscu, o konkretnej godzinie. Mimo wszystko jest tak cholernie dobra, że będę ją pewnie przeżywać jeszcze naprawdę długo. I muszę przyznać, że nawet teraz, kiedy kończę pisać tę recenzję, nadal nie do końca przetrawiłam tę książkę. I nadal zbieram szczękę z podłogi, myśląc ja pieprzę! co tam się stało? co to w ogóle było?!

Jeden z najczęstszych i najgłupszych błędów ludzi to zakładanie, że dokładnie takie samo zło nie ma prawa wydarzyć się dwa razy.

A przecież może.