Lepiej ufać, czy lepiej być czujnym? Czy można mówić o prawdziwej przyjaźni, jeśli jakaś część ciebie wciąż spodziewa się zdrady?

MAŁE ŻYCIE 

A LITTLE LIFE

Hanya Yanagihara

Wydawnictwo W.A.B.
2016

4,5/5 ✰

Jude od zawsze jest samotny. Nie jest sam, ale jest samotny. Dopiero będąc na studiach poznaje Willema, Malcolma i JB, którym wierzy, że są jego przyjaciółmi. Cała czwórka wchodzi razem w dorosłe życie, wiedząc dobrze, że mogą na sobie polegać. Jude wie o nich wszystko, jednak oni nie wiedzą zupełnie nic o jego przeszłości, o której Jude nie mówi nikomu. Z tymi wspomnieniami musi być sam. Życie bywa jednak przewrotne i z biegiem lat Willem, Malcolm i JB zaczynają poznawać dzieciństwo Juda, odkrywając poszczególne strzępy jego historii.

Szczerze? Nie spodziewam się tego. Zaczynając czytać Małe życie wiedziałam o tej książce tylko tyle, ile napisane jest na okładce i damn, to, co jest tam napisane to jest tak okropne kłamstwo.. No w sumie nie tak do końca, bo fakt, to opowieść o aktorze Willemie, architekcie Malcolmie, artyście JB i skrytym prawniku, którym jest Jude, ale bądźmy szczerzy - to jest nic w porównaniu do tego, o czym tak naprawdę jest ta historia. A jak dla mnie jest to pełna dramatycznych przeżyć historia Jude'a. 

(...) po raz pierwszy pojął, że ludzie, którym nauczył się ufać, mogą go pewnego dnia zdradzić. Pojął też, jakkolwiek brzmi to rozczarowująco, że to nieuchronne, a życie będzie go pchać dalej naprzód, bo za każdego, kto sprawi mu zawód, ma przynajmniej jedną osobę, która go nigdy nie zawiedzie.

Nie da się ukryć, że Yanagihara ma specyficzny styl pisania i, jak można się spodziewać, ma przez to swoich zwolenników i przeciwników. W internecie natknęłam się na niejeden komentarz, że ktoś nie dał rady przeczytać nawet pierwszego rozdziału ze względu na to jak dziwnie ta książka jest napisana. Ja nie miałam z tym problemu. Chociaż czułam, że czyta mi się jakoś inaczej to zupełnie mi to nie przeszkadzało, wręcz przeciwnie - nie mogłam się od Małego życia oderwać. Oczywiście do czasu, bo mniej więcej po połowie, rzeczy, które były tam opisywane, czasem zmuszały mnie do odłożenia książki na chwilę, bo przytłaczała mnie ilość strasznych informacji, o których czytałam.

No właśnie, bo trzeba postawić sprawę jasno - ta książka jest w pewien sposób drastyczna. Chociaż autorka starała się oszczędzić brutalnych opisów to trochę się nie dało tego tak do końca wyeliminować. Poza tym, jeśli ktoś ma choć odrobinę wyobraźni, to nawet te opisy, które wymagają dopowiedzenia sobie czegoś samemu, jawią się w głowie jako naprawdę straszne obrazy. Natknęłam się gdzieś na opinię, że to nieprawdopodobne, by jedna osoba, w tym przypadku Jude, mierzyła się z tyloma złymi rzeczami i że ta ich ogromna ilość odbiera tej książce wiarygodność. Dla mnie to wygląda trochę inaczej. Bo okej, było tego dużo, ale żyjemy w takim świecie, że - chociaż trudno jest mi to sobie wyobrazić - wiem, że takie rzeczy się dzieją. To jest prawdziwe. Ludzie są zdolni do gorszych rzeczy niż te, które opisane są w Małym życiu, więc dlaczego niektórym ciężko uwierzyć w to, że to mogłoby być prawdziwe? Nie wiem, ale ja wierzę. Przeraża mnie to, ale wierzę.


Muszę przyznać, że bardzo podobało mi się to, jak Yanagihara przedstawiła psychikę dorosłej osoby, którą w dzieciństwie spotkało coś złego. Mam wrażenie, że autorka bardzo dokładnie się do tego przygotowała, bo to jak to wszystko było przedstawione - myśli bohatera, jego poczucie własnej wartości, które tak ciężko było mu odbudować - no to było coś! Chociaż jak tak teraz o tym myślę, to ta sprawa nie dotyczy tylko Jude'a, ale też wszystkich pozostałych bohaterów. Tak naprawdę każdego z nich poznajemy bardzo dogłębnie.

A poza tymi wszystkimi złymi rzeczami, które znajdujemy w tej książce to jest ona po prostu o życiu. Małe życie. Życie każdego z nas, przedstawione poprzez czwórkę bohaterów. Dorastanie, walka o marzenia, małe i ogromne problemy, przyjaźnie, miłości - jest tu wszystko. Tak jak w prawdziwym życiu.

I choć obiecałem, że nie będziemy rozmawiać o przeszłości, mimowolnie czułem się, jakbym wrócił do najlepszych czasów w naszym życiu.

ZANIM ZOSTALIŚMY NIEZNAJOMYMI

BEFORE WE WERE STRANGERS 

Renée Carlino

Wydawnictwo Otwarte

14/02/2018

4/5 ✰

Kiedy Grace i Matt poznają się na studiach, zaprzyjaźniają się - jak to zwykła mówić Grace - od pierwszego wejrzenia. Nie są jednak świadomi, że to, co ich łączy przerodzi się w głęboką miłość, która nie będzie miała szczęśliwego zakończenia i zostawi po sobie złamane serce i mnóstwo pytań bez odpowiedzi.

Kiedy po piętnastu latach Grace i Matt spotykają się przypadkiem na ulicach Nowego Jorku w przeciągu kilku sekund wraca do nich wszystko, co razem przeżyli. Jednak czy da się udawać, że piętnaście lat rozłąki nie zmieniło między nimi zupełnie niczego?

"Przyjaźń aż po grób" to może i frazes, ale sposób, w jaki go wypowiedział, czynił go podobnym muzyce lub poezji. Wiedziałam, że w rzeczywistości mówi coś innego, chce mi przekazać, że jestem mu potrzebna.

Pierwsze, co po prostu muszę o tej książce napisać to fakt, że czytając ją, miałam trochę déjà vu. Mianowicie chodzi o to, że Światło, które utraciliśmy Jill Santopolo ma kilka prawie identycznych szczegółów w fabule, co Zanim zostaliśmy nieznajomymi. Nie wiem, czy to zwyczajny zbieg okoliczności, czy może Santopolo trochę zainspirowała się powieścią Carlino (bo to właśnie ona była pierwsza!), ale to chyba bez większej różnicy, bo obie te książki uważam za godne polecenia. Chociaż muszę przyznać, że gdybym miała wybrać jedną z nich to postawiłabym na Zanim zostaliśmy nieznajomymi. I tak dla jasności - nie uważam tego podobieństwa za jakąś wadę ani z tych rzeczy, ale po prostu czułam, że muszę się tym z kimś podzielić!

Muszę przyznać, że autorka Zanim zostaliśmy nieznajomymi trafiła w punkt, jeśli chodzi o wyrażanie emocji. Co do książek z gatunku YA nie mam nigdy zbyt wygórowanych oczekiwań, jeśli chodzi o styl pisania, bo zazwyczaj są one pisane lekko i czyta się je po prostu przyjemnie. Muszę jednak przyznać, że niektóre z nich bardzo tracą przez zbyt płytki opis jakichkolwiek uczuć, co mnie osobiście mocno od takich odpycha, bo wydają mi się takie nieżyciowe. Tu było to takie, hm.. no po prostu trafione. Odpowiednie do tej historii. Przez lekkość pióra autorki ta książka wiele zyskała.


A opowieść sama w sobie? Jest skonstruowana w bardzo ciekawy sposób. Na początku poznajemy Matta, który przedstawia historię swojej niedalekiej przeszłości, dając do zrozumienia, że nie był to jego wymarzony scenariusz na życie. Kiedy zupełnym przypadkiem wpada na Grace, jego wyjaśnienie dotyczące tej studenckiej znajomości jest tak zdawkowe, że czytelnik ma poczucie, że wręcz musi czytać dalej, a wtedy.. przenosi się piętnaście lat wstecz. Dokładnie do momentu, kiedy główni bohaterowie się poznali.
Cała ta historia ich znajomości jest taka realna. Ani Matt ani Grace nie są wyidealizowanymi bohaterami, którzy zachowują się doskonale. Ich miłość też nie jest idealna. No i do idealnych rzeczy nie można zaliczyć też tego, że ją stracili. I te wszystkie rzeczy składają się na to, że to, co opisane jest w tej książce można uznać za prawdziwe życie. Co wcale nie oznacza, że nie było też takich momentów, które były przesłodzone, a spomiędzy kartek wyrastała tęcza i wyskakiwały jednorożce. Chociaż przyznam się, że koniec końców nie mam tego tej książce za złe, bo co to za YA bez takich słodkich scen? No właśnie.
Muszę tej historii oddać też to, że faktycznie jest zaskakująca. Niby wie się od początku jak to się skończy, a jednak było kilka takich sytuacji, w których byłam szczerze zdziwiona, że akcja potoczyła się właśnie w taki sposób, kiedy ja zakładałam coś zupełnie innego.
I wiecie co? Każdy ckliwy czytelnik przyzna, że Zanim zostaliśmy nieznajomymi jest smutną i piękną książką. Nie ryczałam przy niej, jak to mi się czasem zdarza, ale jednak trochę popłakałam. Bo historia Matta i Grace może nie jest idealna, ale pewno chwyta za serce.

Kiedy chronisz ukochaną osobę przed cierpieniem - zarówno gdy już cierpi, jak i kiedy dopiero ma cierpieć - to jak to nazwać: morderstwem czy miłosierdziem?

Jakiś czas temu (dokładnie tutaj) pisałam o tym, za co uwielbiam Jodi Picoult. Podałam nawet kilka przykładów jej książek, które do tej pory były moimi ulubionymi. Do tej pory, bo to się właśnie zmieniło. Nieważne, co pisałam wcześniej - Picoult nie napisała lepszej książki, niż Krucha jak lód. I zastanawia mnie tylko jedno: jakim cudem sięgnęłam po tę książkę tak późno?!

KRUCHA JAK LÓD

HANDLE WITH CARE

Jodi Picoult

Wydawnictwo Prószyński i S-ka

2010

5/5 ✰

Każdy rodzic marzy przede wszystkim o tym, by jego dziecko było zdrowe. Problem tkwi jednak w tym, że nie wszystkie marzenia się spełniają i to jedno niespełnione spośród miliona spełnionych spadło właśnie na Charlotte i Seana O'Keefe. Willow jest ich drugą córką. Od starszej siostry, Amelii, różni ją jednak nie tylko wiek, ale przede wszystkim fakt, że cierpi na osteogenesis imperfecta, czyli niezwykle rzadką, genetyczną chorobę, która charakteryzuje się tym, że dla Willow nawet przekręcenie się z boku na bok podczas snu grozi połamaniem kości.

Po kolejnym, dość poważnym wypadku, rodzice niespełna sześcioletniej Willow szukają pomocy u prawnika. Ten doradzam im, by pozwali o błąd w sztuce lekarskiej lekarza prowadzącego ciążę Charlotte. Odszkodowanie zapewniłoby ich córce lepsze życie. 

Jednym z problemów jest w tej sytuacji to, że Charlotte musiałaby przyznać się do tego, że gdyby wiedziała o chorobie Willow dużo wcześniej, usunęłaby ciążę. 

Drugim jest fakt, że lekarzem prowadzącym ciążę była Piper - najlepsza przyjaciółka Charlotte. 

Po obudzeniu poczułam w ustach dziwny, obcy smak, na pół słodki, na pół kwaśny; dopiero po kilku dniach dotarło do mnie, że tak po prostu smakuje nadzieja. 

Patrząc na tę książkę tak trochę technicznie muszę zaznaczyć to, co u Picoult po prostu uwielbiam: narracja pierwszoosobowa z różnych perspektyw. Przy historiach opowiadanych w ten sposób mam wrażenie, że wiem więcej, jestem bliżej bohaterów, mogę z pierwszej ręki dowiedzieć się o tym, co czują i myślą. Picoult zawsze dba o to, by głos w sprawie zabrały najważniejsze osoby. Tak samo jest tutaj. Tę historię opowiada przede wszystkim Charlotte, Sean i Amelia, jednak poza nimi jest jeszcze Piper i Marin, która jest prawnikiem.

Nie da się ukryć, że dzięki poznawaniu całej tej sprawy od kilku różnych bohaterów, poznaje się jednocześnie wszystkie uczucia i emocje, jakie im towarzyszą. A emocjami ta książka jest wręcz przeładowana. Jedną trzecią czytania spędziłam ze ściśniętym gardłem i łzami w oczach, bo nie umiałam poradzić sobie z tym, co czuję. A czułam niesamowite współczucie i prawie fizyczny ból. I myślałam sobie wtedy hej, przecież to tylko książka, ale ta myśl wywoływała drugą, która wrzeszczała mi w głowie, że może ta historia to faktycznie tylko książka, ale takie rzeczy, ta choroba - to dzieje się na świecie naprawdę. To istnieje. To jest też prawdziwe życie, z którym niektórzy muszą sobie jakoś radzić.

Czasem o bólu trzeba milczeć, bo nie da się go wypowiedzieć.

Dla mnie czymś, co w tej książce zdecydowanie było najważniejsze wbrew pozorom nie była choroba. Dla mnie tym czymś była miłość, mająca tak wiele postaci, że czasem chyba nawet ciężko to sobie wyobrazić. Odkrywamy tu miłość męża do żony i odwrotnie, siostry do siostry, przyjaciółki do przyjaciółki, ale przede wszystkim miłość rodziców do swojego dziecka. Ta ostatnia jest tu przedstawiona jako niesamowicie silna, potrafiąca przezwyciężyć wszystko, ale jednocześnie jako taka, która umie przez swoje zapatrzenie w jedną osobę i nieuwagę zniszczyć wszystko, co stanie jej na drodze. I w tym wszystkim dręczyło mnie kilka pytań. Czy jest czymś złym krzywdzenie ludzi, których kochamy, jeśli robimy to dla dobra osoby, którą również kochamy? Albo czy można kochać mniej lub bardziej w zależności od tego, kogo obdarzamy miłością, jeśli każda z nich ma inny wymiar i inną postać? Czy ból, jaki zadaje się osobom, które się kocha można wybaczyć?

Może tak to właśnie jest z tymi, których się kocha: strzelamy na oślep, a gdy okazuje się, że oberwał ktoś, kogo chcieliśmy chronić, jest już za późno. 

Naprawdę ciężko jest powiedzieć, że w Kruchej jak lód jest jakiś wątek, który jest ważniejszy od miłości Charlotte i Seana do Willow oraz jej ciężkiej choroby, ale zdecydowanie są tu wątki, które są równie ważne. Należy do nich bez wątpienia to, jak bardzo może różnić się miłość matki i miłość ojca do swojego dziecka i na jak bardzo różniących się od siebie stanowiskach może ich stawiać. Pojawia się też problem utrzymania w ryzach małżeństwa, które przechodzi kryzys. I to, czy bycie czyimś przyjacielem jest ważniejsze od bycia matką, a jeśli nie, to czy przyjaciel da radę wybaczyć to, że nie jest wyniesiony na piedestał. I jest też problem tego, że czasem człowiek nie ma podzielnej uwagi i nie potrafi skupić się na dwóch sprawach jednocześnie. To dotyczy głównie Amelii, która - choć starsza od Willow - nadal jest dzieckiem, potrzebującym opieki i uwagi, której w pewnej chwili nie otrzymuje od własnych rodziców. Ich pochłonięcie stanem zdrowia młodszej córki sprawia, że starsza zaczyna mieć poważne problemy ze sobą, uważając, że zupełnie nikomu, nie jest potrzebna, nawet rodzinie. Ostatnim ważnym wątkiem jest sprawa Marin, która w trakcie pomaganiu rodzinie O'Keefe szuka swojej biologicznej matki. 

Żyjemy w dużych domkach dla lalek, kompletnie nieświadomi tego, że w każdej chwili może pojawić się wielka dłoń i zmienić wszystko, co nas otacza, wszystko, do czego jesteśmy tak przywiązani. 

To wszystko, co napisałam o tej książce wydaje się niesamowicie smutne, wiem, ale ona właśnie taka jest - smutna. Sprawia, że człowiek ma ochotę płakać, aż wypłacze z siebie cały ból, który ta historia w nim wywołuje. A to wszystko boli tak cholernie mocno, że ciężko nad tym zapanować. Mimo to, nie wszystko kończy się źle. Powiedziałabym, że koniec tej książki jest taki.. prawdziwy. Niektóre sprawy kończą się negatywnie, żeby inne mogły mieć pozytywny koniec. Tak jak w realnym życiu. I to trochę rozwiązuje supły, pozwala by bolało trochę mniej, by można było z tym żyć.

Krucha jak lód to coś cudownego. Niektóre książki poruszają w sercu pojedyncze struny tak, że trudno jest przestać o nich myśleć, trudno o nich zapomnieć. Z tą książką jest jednak trochę inaczej. Ona nie poruszyła we mnie jakiejś pojedynczej struny.

Krucha jak lód poruszyła mnie w całości.

Ludzie zawsze mówią, że miłość jest najważniejsza na świecie. To nie tak, prawda? Ty wiesz i ja też to wiem, że kiedy się kogoś pokocha, wtedy cały świat staje się odrobinę ważniejszy.